توضیحات

خرید Lesen als Verstehen Paperback اورجینال از انتشارات زبان آفرین

 Lesen als Verstehen Paperback در نظریه‌ها و روش‌های مدرن آموزش زبان، مهارت خواندن (Lesen) دیگر صرفاً به‌عنوان فرایندی مکانیکی برای تلفظ حروف یا شناسایی واژگان در نظر گرفته نمی‌شود؛ بلکه «خواندن» یک فعالیت ذهنی–شناختی پیچیده است که هدف اصلی آن Verstehen، یعنی «فهمیدن»، «ادراک» و «بازسازی معنایی» متن است. از این منظر، خواندن نوعی ساختن معنا است، نه دریافت منفعلانهٔ اطلاعات. مفهومی که در آلمانی از آن با عنوان Lesen als Verstehen یاد می‌شود، یکی از بنیادی‌ترین ایده‌ها در آموزش زبان‌های خارجی و درک متن محسوب می‌شود.

این مفهوم به این نکته تأکید دارد که خواننده در حین خواندن، نقش فعالی ایفا می‌کند: او اطلاعات را با دانش پیشین خود ترکیب می‌کند، پیوندهای منطقی می‌سازد، فرضیه تشکیل می‌دهد، ساختار متن را تحلیل می‌کند، و در نهایت معنایی شخصی و قابل‌فهم برای خود می‌سازد. در این نگاه، متن تنها یک مجموعهٔ ثابت از معانی نیست، بلکه فرآیندی پویا است که ذهن خواننده با آن تعامل می‌کند.

۱. مفهوم «Lesen als Verstehen» (خواندن به‌مثابهٔ فهم)

۱–۱. تعریف

«خواندن به‌مثابهٔ فهم» یعنی:

• خواندن یک فرایند شناختی فعال است

• معنای متن به‌صورت خودکار منتقل نمی‌شود

• خواننده باید از مهارت‌های مختلف برای ساخت معنا استفاده کند

• فهم حاصل تعامل بین متن، خواننده و زمینهٔ دانشی اوست

بنابراین، Lesen als Verstehen برخلاف رویکردهای سنتی، فقط شامل رمزگشایی واژگان نیست، بلکه مجموعه‌ای پیچیده از مهارت‌های شناختی و فراشناختی است.

۲. فرآیندهای ذهنی در Lesen als Verstehen

خواندن شامل چند لایهٔ ذهنی است:

۲–۱. سطح واژگانی (Lexikalische Verarbeitung)

درک معنای واژگان، ترکیبات، هم‌آیی‌ها و ساخت‌های نحوی.

۲–۲. سطح جمله (Satzverstehen)

تحلیل ساختار جمله، نقش دستوری عناصر، و روابط معنایی آنها.

۲–۳. سطح متن (Textverstehen)

ایجاد انسجام (Kohärenz) و پیوندهای معنایی در کل متن.

۲–۴. فعال‌سازی دانش پیشین (Vorwissen)

هر خواننده برای فهم متن نیاز دارد دانش قبلی خود را فعال کند:

• دانش فرهنگی

• دانش موضوعی

• دانش زبانی

• تجربه‌های فردی

۲–۵. ایجاد فرضیه و پیش‌بینی

خواننده مدام حدس می‌زند:

• متن قرار است چه بگوید؟

• نویسنده چه هدفی دارد؟

• اطلاعات بعدی چه خواهد بود؟

۲–۶. بازبینی (Monitoring)

خواننده در حین خواندن، فهم خود را بررسی و اصلاح می‌کند.

۳. مدل‌های شناختی مهم در Lesen als Verstehen

۳–۱. مدل Bottom-up

فهم از سطح واژه → جمله → متن شکل می‌گیرد.
برای زبان‌آموزان مبتدی بسیار حیاتی است.

۳–۲. مدل Top-down

خواننده از دانش پیشین و فرضیات خود برای فهم متن استفاده می‌کند.
در مراحل پیشرفته مهم‌تر می‌شود.

۳–۳. مدل تعاملی (Interaktives Modell)

قوی‌ترین مدل:
فهم حاصل تعامل مداوم بین داده‌های زبانی و دانش پیشین است.

۴. نقش مهارت‌های فرعی در فرآیند Lesen als Verstehen

۴–۱. Skimming (مرور سریع برای درک کلی)

هدف: فهم ایدهٔ اصلی بدون توجه به جزئیات

۴–۲. Scanning (جستجوی اطلاعات خاص)

هدف: یافتن عدد، نام، تاریخ، پاسخ مشخص

۴–۳. Intensive Reading

خواندن دقیق برای فهم عمیق

۴–۴. Extensive Reading

خواندن گسترده برای افزایش واژگان و لذت بردن از متن

۵. Lesen als Verstehen در آموزش زبان

در کلاس درس، «خواندن به‌مثابهٔ فهم» به معلم نشان می‌دهد که خواندن نباید صرفاً یک فعالیت صامت یا تکلیف خشک باشد؛ بلکه باید:

• فعال

• مشارکتی

• مبتنی بر استراتژی

• معنادار

• و مرتبط با زندگی دانش‌آموز باشد

۵–۱. وظیفهٔ معلم

معلم باید:

• راهبردهای فهم متن را آموزش دهد

• از دانش پیشین یادگیرندگان استفاده کند

• متون مناسب سطح انتخاب کند

• تکالیف تفسیری، تحلیلی و خلاقانه ارائه دهد

• فرصت بحث دربارهٔ متن را فراهم کند

• به جای پرسش‌های سطحی، پرسش‌های تفسیری و انتقادی بدهد

۶. نقش Lernstrategien در Lesen als Verstehen

برای اینکه دانش‌آموز بتواند متنی را واقعاً بفهمد، نیازمند راهبردهای شناختی و فراشناختی است؛ مثل:

• علامت‌گذاری (Markieren)

• خلاصه‌نویسی

• طرح پرسش

• ارتباط دادن اطلاعات متن به تجربه‌ها

• ساخت نقشهٔ ذهنی (Mind-Map)

• یافتن واژگان کلیدی

• تشخیص ساختار متن

یادگیرندهٔ موفق کسی است که «می‌داند چگونه متن را بخواند».

۷. چالش‌های یادگیرندگان در فرآیند Lesen als Verstehen

• کمبود واژگان

• پیچیدگی دستوری متن

• ناآشنایی با ساختار متن

• نداشتن راهبردهای مناسب

• سرعت پایین خواندن

• اضطراب متن‌های طولانی

• عدم ارتباط بین دانش پیشین و موضوع متن

به همین دلیل، آموزش خواندن باید مرحله‌بندی شده باشد.

۸. پیامدهای آموزشی مفهوم Lesen als Verstehen

این رویکرد باعث ایجاد تغییرات مهمی در آموزش می‌شود:

• تمرکز روی «فهم» به‌جای «خواندن مکانیکی»

• پرورش تفکر انتقادی

• توسعهٔ خودمختاری یادگیرنده

• افزایش انگیزه از طریق متون معنادار

• توانایی تحلیل گفتمان و ساختار متن

در نتیجه، خواندن تنها یک مهارت زبانی نیست، بلکه بخشی از «سواد چندلایهٔ انسان مدرن» است.

۹. نتیجه‌گیری بسیار طولانی

«Lesen als Verstehen» نقطهٔ عطفی در آموزش زبان و نظریهٔ خواندن است. این رویکرد خواندن را از عملی سطحی و مکانیکی به فرایندی عمیق، پویا و شناختی تبدیل می‌کند. خواننده نه گیرندهٔ منفعل پیام، بلکه سازندهٔ معناست. برای تحقق این نوع خواندن، دانش‌آموزان باید یاد بگیرند:

• چگونه اطلاعات را تحلیل کنند

• چگونه از دانش قبلی بهره بگیرند

• چگونه پیش‌بینی کنند

• چگونه ساختار متن را بشناسند

• و چگونه فهم خود را ارزیابی کنند

معلم نیز باید نقش هدایت‌گر تحلیل متن را ایفا کند و به دانش‌آموزان کمک کند تا «خواندن» را نه به‌عنوان وظیفه‌ای دشوار، بلکه به‌عنوان فعالیتی لذت‌بخش و معنادار تجربه کنند.